Khi nào trẻ cần thuốc dự phòng hen? Ngưỡng theo GINA 2026
ThS.BS. Lê Chí Hiếu · Bác sĩ chuyên khoa Nhi — Khoa Tiêu hoá, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố
Cập nhật 06/09/2026
GINA 2026 bỏ hẳn kiểu chỉ dùng thuốc cắt cơn. Bài này nêu rõ ngưỡng chỉ định thuốc dự phòng cho trẻ dưới 5 tuổi và 6 đến 11 tuổi, kèm lưu đồ quyết định.
Thay đổi lớn nhất: không còn kiểu chỉ dùng thuốc cắt cơn
Rất nhiều gia đình Việt Nam đang xử lý hen theo kiểu: con lên cơn thì xịt thuốc giãn phế quản, hết cơn thì thôi. GINA 2026 nói rõ điều này không còn được chấp nhận: không trẻ nào chỉ dùng thuốc cắt cơn đơn thuần, mọi trẻ hen đều phải có corticoid dạng hít trong phác đồ.
Lý do: thuốc cắt cơn chỉ làm giãn phế quản trong vài giờ, không đụng tới tình trạng viêm nằm bên dưới. Dùng cắt cơn càng nhiều thì nguy cơ đợt cấp nặng càng cao, chứ không phải càng an tâm.
Lưu đồ: trẻ dưới 5 tuổi có cần dự phòng chưa
Trẻ 6 đến 11 tuổi: chọn bậc theo tần suất triệu chứng
| Mức triệu chứng | GINA 2026 khuyến cáo |
|---|---|
| Từ 2 ngày mỗi tuần trở xuống | Corticoid hít khi cần (kết hợp trong cùng lần xịt cắt cơn), không dùng thuốc cắt cơn đơn thuần |
| 3 đến 4 ngày mỗi tuần | Corticoid hít liều thấp DUY TRÌ hằng ngày |
| Hầu hết các ngày, hoặc thức giấc vì hen từ 1 lần mỗi tuần, hoặc chức năng phổi thấp | Corticoid hít liều thấp đến trung bình duy trì, hoặc phác đồ kết hợp ICS-formoterol |
| Triệu chứng hằng ngày kèm thức giấc và chức năng phổi thấp, hoặc vừa có đợt cấp | ICS-LABA liều trung bình, hoặc phác đồ kết hợp |
| Khởi phát ngay bằng một đợt cấp | Trị đợt cấp trước, sau đó bắt đầu ICS-LABA trung bình hoặc phác đồ kết hợp |
Bảng này để phụ huynh hiểu bác sĩ đang cân nhắc theo cái gì, không phải để tự chọn thuốc. Việc chọn loại và liều phải do bác sĩ quyết định sau khi khám và đánh giá kỹ thuật xịt của bé.
Những yếu tố khởi phát cần dẹp song song với thuốc
- Nhiễm siêu vi đường hô hấp — nguyên nhân khởi phát hay gặp nhất ở trẻ nhỏ
- Mạt nhà: giặt ga gối nước nóng, bỏ thú nhồi bông trên giường, hút bụi thường xuyên
- Lông thú nuôi, phấn hoa, gián
- Khói thuốc lá VÀ thuốc lá điện tử — GINA 2026 nêu riêng thuốc lá điện tử
- Gắng sức và căng thẳng tâm lý
Trẻ hen vẫn nên vận động thể thao bình thường. Nếu bé hay lên cơn khi chạy nhảy, giải pháp là dự phòng đúng và xịt thuốc trước vận động theo hướng dẫn của bác sĩ, chứ không phải xin miễn thể dục vĩnh viễn.
Đưa bé đi khám ngay khi
- Bé thở mệt, thở nhanh, co lõm ngực, phải ngồi mới thở được
- Môi hoặc đầu ngón tay tím, bé lừ đừ, nói không thành câu
- Xịt thuốc cắt cơn mà không đỡ, hoặc phải xịt lại trong vòng 3 giờ
- Trẻ dưới 12 tháng khò khè lần đầu
Câu hỏi thường gặp
Thuốc dự phòng có corticoid, dùng lâu dài có hại không?
Corticoid dạng hít liều thấp tác dụng tại chỗ ở đường thở, lượng vào máu rất ít nên khác hẳn corticoid uống. Nguy cơ của việc KHÔNG dự phòng — đợt cấp nặng, phải cấp cứu, phải uống corticoid nhiều đợt — lớn hơn nhiều. Bé vẫn cần được theo dõi chiều cao định kỳ khi dùng lâu dài.
Con hết khò khè rồi có ngưng thuốc dự phòng được không?
Không tự ngưng. Bác sĩ sẽ đánh giá sau vài tháng kiểm soát tốt rồi giảm bậc dần theo hướng dẫn. Ngưng đột ngột là lý do phổ biến khiến bé lên cơn trở lại.
Bé mới đi cấp cứu một lần vì khò khè, vậy đã cần dự phòng chưa?
Theo GINA 2026 thì chỉ một đợt phải đi cấp cứu, phải uống corticoid ngắn ngày hoặc nhập viện trong 12 tháng đã là chỉ định để bắt đầu hoặc rà lại thuốc dự phòng.
Tài liệu tham khảo — Việt Nam
- Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Nhi Trung ương — phác đồ hen phế quản trẻ em.
Tài liệu tham khảo — Quốc tế
- Global Initiative for Asthma. GINA 2026 Strategy Report, ban hành 05/5/2026 — Box 4-10 (trẻ 6-11 tuổi) và trang 209 (trẻ dưới 5 tuổi).
- GINA 2026 Summary Guide, tháng 7/2026.
Bài viết cung cấp thông tin y khoa phổ thông, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Thuốc kê đơn nhắc tới trong bài chỉ để người đọc hiểu hướng điều trị, không phải lời mời sử dụng.
Đọc thêm
Cảm cúm ở trẻ em: phòng tránh và điều trị đúng cách
Phân biệt cảm lạnh với cúm mùa, chăm bé tại nhà không cần thuốc, thuốc nào được dùng cho trẻ và thuốc nào phải tránh, cùng cách phòng bệnh cho cả nhà.
Chẩn đoán hen suyễn ở trẻ em theo GINA 2026: dựa vào cái gì
Trẻ dưới 5 tuổi chẩn đoán bằng 3 tiêu chuẩn lâm sàng, không cần đo chức năng hô hấp. Trẻ từ 6 tuổi cần chứng minh luồng khí thở ra thay đổi được, kèm các con số cụ thể.
Cơn hen cấp ở trẻ: xử trí tại nhà và dấu hiệu phải đi cấp cứu
Cách nhận biết cơn hen đang nặng lên, xịt thuốc cắt cơn đúng cách bằng buồng đệm, và mốc nào thì phải đưa bé đi bệnh viện ngay theo GINA 2026.
Màu phân trẻ sơ sinh nói gì? Bảng màu đối chiếu tải về
Phân vàng, xanh, nâu đều có thể bình thường. Nhưng phân bạc màu hoặc trắng như đất sét ở trẻ dưới 2 tháng là dấu hiệu phải đi khám ngay. Có bảng màu in ra dán tường.