Trớ sữa hay trào ngược bệnh lý: khi nào chỉ cần chờ, khi nào cần điều trị

Trớ sinh lý — chuyện bình thường

Khoảng một nửa số trẻ dưới 3 tháng trớ sữa ít nhất một lần mỗi ngày. Cơ thắt thực quản dưới còn yếu, dạ dày nằm ngang, trẻ ăn hoàn toàn lỏng và nằm nhiều — sữa trào ngược lên là hệ quả cơ học.

Dấu hiệu để yên tâm: trẻ trớ nhưng vẫn bú tốt, lên cân đều, không quấy khi bú, không ho sặc tím tái. Tình trạng giảm dần từ 4–6 tháng và hầu hết hết khi trẻ biết ngồi vững và ăn đặc.

Khi nào gọi là trào ngược bệnh lý

Đây là lúc cần bác sĩ đánh giá. Nhiều tình trạng khác cũng nôn trớ: hẹp phì đại môn vị, dị ứng đạm sữa bò, nhiễm trùng tiểu, bệnh chuyển hoá — chẩn đoán sai thì điều trị vô ích.

• Chậm tăng cân hoặc sụt cân
• Quấy khóc, ưỡn người, từ chối bú kéo dài
• Nôn ra máu, dịch xanh, hoặc nôn vọt thành tia mạnh
• Ho, khò khè, viêm phổi tái đi tái lại
• Trớ vẫn nhiều sau 12–18 tháng tuổi

Làm gì trước khi nghĩ tới thuốc

• Chia nhỏ cữ bú, không để trẻ bú quá no một lần.
• Vỗ ợ hơi giữa và sau cữ bú, bế đứng 20–30 phút sau bú.
• Kiểm tra núm vú/bình sữa — lỗ quá to làm trẻ nuốt nhiều hơi.
• Không cho trẻ nằm sấp hay nằm nghiêng để ngủ: dù có giảm trào ngược, tư thế này làm tăng nguy cơ đột tử ở trẻ nhũ nhi. Trẻ dưới 1 tuổi vẫn phải NGỦ NGỬA trên mặt phẳng cứng.
• Kê cao đầu giường bằng gối chèn không có tác dụng và không an toàn cho trẻ nhũ nhi.

Về thuốc ức chế acid

Hướng dẫn NASPGHAN–ESPGHAN 2018 nêu rõ: không dùng thuốc ức chế bơm proton hay kháng H2 cho trẻ nhũ nhi chỉ vì trớ sữa hoặc quấy khóc đơn thuần. Các nghiên cứu đối chứng cho thấy không hơn giả dược ở nhóm này, trong khi tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp và tiêu hoá.

Thuốc chỉ dùng khi có viêm thực quản trào ngược được xác định, do bác sĩ chỉ định và có thời hạn.