Oresol cho trẻ: pha sai một lần là hại, pha đúng thì cứu được cả đợt bệnh
ThS.BS. Lê Chí Hiếu · Bác sĩ chuyên khoa Nhi — Khoa Tiêu hoá, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố
Cập nhật 06/09/2026
Cách pha oresol 245 đúng tỉ lệ, lượng uống theo cân nặng và mức mất nước, sai lầm thường gặp khi bù nước cho trẻ tiêu chảy hoặc nôn ói.
Vì sao phải là oresol nồng độ thấp
Dung dịch bù nước đường uống hoạt động nhờ cơ chế đồng vận chuyển natri – glucose ở ruột non: có glucose thì natri mới được hấp thu, kéo nước theo. Đó là lý do nước lọc, nước ngọt hay nước trái cây không thay được oresol.
Từ 2004 WHO khuyến cáo công thức nồng độ thẩm thấu thấp 245 mOsm/L (natri 75 mmol/L, glucose 75 mmol/L) thay cho công thức cũ 311 mOsm/L, vì giảm nôn, giảm khối lượng phân và giảm nhu cầu truyền dịch.
Pha đúng — bốn quy tắc
Pha đặc hơn hướng dẫn là sai lầm nguy hiểm nhất: natri máu tăng, trẻ khát dữ dội, kích thích, nặng hơn có thể co giật.
- Pha TRỌN gói với ĐÚNG lượng nước in trên bao bì (thường 200 mL hoặc 1000 mL). Không bẻ nửa gói, không ước lượng bằng ly.
- Dùng nước đun sôi để nguội. Không pha bằng nước khoáng, nước ngọt, nước trái cây, sữa hay nước canh.
- Không thêm đường, không thêm muối, không đun sôi lại dung dịch đã pha.
- Dùng trong 24 giờ rồi bỏ phần còn lại.
Cho uống bao nhiêu
| Tình huống | Lượng oresol |
|---|---|
| Chưa có dấu mất nước — bù sau mỗi lần đi tiêu | Trẻ < 2 tuổi: 50–100 mL · Trẻ 2–10 tuổi: 100–200 mL · Trẻ lớn: uống theo nhu cầu |
| Có mất nước nhẹ – trung bình (theo đánh giá của bác sĩ) | 75 mL/kg trong 4 giờ đầu, cho uống từng thìa nhỏ liên tục |
| Trẻ nôn | Ngưng 10 phút, sau đó 5 mL mỗi 1–2 phút, tăng dần khi trẻ giữ được |
Sai lầm hay gặp ở nhà
- Pha nửa gói vào ly nước cho 'dễ uống' — sai tỉ lệ hoàn toàn.
- Cho trẻ uống ừng ực một hơi — dễ nôn ra hết.
- Đổi sang nước ngọt có ga vì trẻ chịu uống hơn — đường quá cao làm tiêu chảy nặng thêm.
- Ngưng oresol ngay khi trẻ đỡ, trong khi vẫn còn đi tiêu lỏng.
Đưa bé đi khám ngay khi
- Trẻ không uống được hoặc nôn tất cả
- Li bì, mắt trũng, khóc không nước mắt, tiểu rất ít
- Trẻ dưới 6 tháng tiêu chảy nhiều lần
- Sau 4 giờ bù nước tại nhà mà không khá hơn
Câu hỏi thường gặp
Oresol vị cam, vị dâu có khác oresol thường không?
Chỉ khác mùi vị. Điều cần xem là nồng độ thẩm thấu ghi trên hộp — nên chọn loại 245 mOsm/L và pha đúng thể tích nước ghi kèm.
Bé chỉ chịu uống vài thìa rồi quay đi, có nên ép không?
Không ép. Cho uống ít một, liên tục, bằng thìa hoặc ống tiêm không kim. Nếu trẻ vẫn tiểu đủ, chơi được thì cứ tiếp tục; nếu trẻ khát nhưng không chịu uống thì cần khám.
Tài liệu tham khảo — Việt Nam
- Bộ Y tế. Quyết định 4121/QĐ-BYT ngày 28/8/2009 — Hướng dẫn xử trí tiêu chảy ở trẻ em.
- Bộ Y tế. Dược thư Quốc gia Việt Nam — chuyên luận dung dịch bù nước và điện giải uống.
Tài liệu tham khảo — Quốc tế
- WHO. Oral rehydration salts: production of the new ORS. WHO/FCH/CAH/06.1, 2006.
- Hahn S, Kim Y, Garner P. Reduced osmolarity oral rehydration solution for treating dehydration due to diarrhoea in children. Cochrane Database Syst Rev.
- Guarino A và cs. ESPGHAN/ESPID Guidelines, J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2014;59(1):132–152.
Bài viết cung cấp thông tin y khoa phổ thông, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Thuốc kê đơn nhắc tới trong bài chỉ để người đọc hiểu hướng điều trị, không phải lời mời sử dụng.
Đọc thêm
Tiêu chảy cấp ở trẻ em: xử trí đúng trong 5 ngày đầu
Trẻ tiêu chảy cấp cần bù nước bằng oresol nồng độ thấp, bổ sung kẽm 14 ngày và ăn uống bình thường. Hướng dẫn theo Bộ Y tế, WHO và ESPGHAN.
Bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy: liều, thời gian và vì sao phải đủ 14 ngày
Kẽm 10–20 mg/ngày trong 14 ngày rút ngắn đợt tiêu chảy và giảm tái phát. Cách chọn dạng bào chế, uống lúc nào và những hiểu lầm thường gặp.
Men vi sinh cho trẻ: chủng nào có bằng chứng, dùng lúc nào cho đáng tiền
Không phải men vi sinh nào cũng như nhau. Saccharomyces boulardii và Lactobacillus rhamnosus GG có bằng chứng trong tiêu chảy cấp và tiêu chảy do kháng sinh.
Táo bón chức năng ở trẻ em: vì sao thụt tháo mãi không hết
Hơn 90% táo bón trẻ em là chức năng. Điều trị cần tháo phân, duy trì thuốc nhuận tràng thẩm thấu nhiều tháng và tập ngồi bô, không phải chỉ ăn thêm rau.