Trẻ uống kháng sinh bị tiêu chảy: xử trí và cách phòng

Vì sao xảy ra

Kháng sinh diệt cả vi khuẩn có lợi trong ruột, làm giảm khả năng lên men chất xơ và hấp thu nước, đồng thời tạo chỗ trống cho vi khuẩn cơ hội phát triển. Nhóm phổ rộng — amoxicillin/clavulanat, cephalosporin, clindamycin — hay gây nhất.

Tiêu chảy thường xuất hiện trong vài ngày đầu hoặc đến 2 tuần sau khi kết thúc đợt thuốc, phân lỏng vài lần/ngày, trẻ vẫn chơi, không sốt.

Cần làm gì

• Không tự ý ngưng kháng sinh khi tiêu chảy nhẹ — bỏ dở đợt điều trị nguy hiểm hơn. Gọi bác sĩ để được quyết định.
• Bù nước bằng oresol nồng độ thấp như mọi tiêu chảy khác.
• Ăn uống bình thường, chia nhỏ bữa; sữa chua có thể dùng.
• Không dùng thuốc cầm tiêu chảy loperamid.

Men vi sinh có ích ở đây

Đây là một trong ít chỉ định mà men vi sinh có bằng chứng khá tốt. Tổng quan Cochrane trên trẻ em cho thấy S. boulardii hoặc L. rhamnosus GG dùng cùng đợt kháng sinh giảm rõ tỉ lệ tiêu chảy do kháng sinh, với liều đủ cao.

Bắt đầu ngay từ ngày đầu dùng kháng sinh, duy trì suốt đợt và thêm khoảng một tuần sau đó. Nếu là chế phẩm vi khuẩn thì uống cách kháng sinh 2 giờ; S. boulardii là nấm men nên không cần cách.

Khi nào nghĩ tới Clostridioides difficile

Tình huống này cần khám và xét nghiệm, có khi phải đổi hẳn hướng điều trị. Đừng tự mua thêm kháng sinh khác để 'chữa tiêu chảy'.

• Tiêu chảy nhiều nước, kèm sốt, đau bụng nhiều
• Phân có máu hoặc nhầy nhiều
• Bụng chướng, trẻ mệt lả
• Tiêu chảy kéo dài sau khi ngưng kháng sinh