Nhi đồng Hiếu PhúcGóc sức khoẻNhi đồng Hiếu Phúc
Bài viếtNhà thuốcTrang của béĐặt hẹn khám
Trang chủ › Góc sức khoẻ › Tiêu hoá › Táo bón chức năng ở trẻ em: vì sao thụt tháo mãi không hết

Táo bón chức năng ở trẻ em: vì sao thụt tháo mãi không hết

ThS.BS. Lê Chí Hiếu · Bác sĩ chuyên khoa Nhi — Khoa Tiêu hoá, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố
Cập nhật 06/09/2026

Hơn 90% táo bón trẻ em là chức năng. Điều trị cần tháo phân, duy trì thuốc nhuận tràng thẩm thấu nhiều tháng và tập ngồi bô, không phải chỉ ăn thêm rau.

Phiếu dặn dò: Táo bón chức năng ở trẻ em: vì sao thụt tháo mãi không hết
Phiếu dặn dò để lưu về máy
Một tấm ảnh gồm phần việc cần làm và các dấu hiệu phải đi khám. Lưu vào máy để lúc cần mở ra xem, không cần mạng.
Dùng điện thoại: bấm “Xem cỡ lớn” rồi nhấn giữ vào ảnh để lưu.

Nhận ra táo bón chức năng

Theo tiêu chuẩn Rome IV, trẻ được xem là táo bón chức năng khi có ít nhất 2 trong các biểu hiện, kéo dài ít nhất 1 tháng: đi tiêu ≤ 2 lần/tuần, phân to cứng gây đau, nín giữ phân, són phân ra quần, sờ thấy khối phân ở bụng hoặc trực tràng.

Điểm mấu chốt là VÒNG XOẮN: một lần đi tiêu đau → trẻ nín giữ → phân ứ lâu càng khô cứng → lần sau càng đau. Vì vậy nếu chỉ ăn thêm rau mà không cắt được vòng xoắn này thì không đỡ.

Điều trị đi theo ba bước

Sai lầm phổ biến nhất là ngưng thuốc ngay khi trẻ đi tiêu được vài ngày. Điều trị duy trì thường kéo dài ít nhất 2 tháng và chỉ giảm liều dần sau khi trẻ đi tiêu đều, không đau, ít nhất 1 tháng.

  • Bước 1 — Tháo phân ứ: dùng thuốc nhuận tràng liều tháo trong vài ngày, hoặc bơm hậu môn glycerol khi có khối phân cứng chặn. Bước này do bác sĩ hướng dẫn liều.
  • Bước 2 — Duy trì: nhuận tràng thẩm thấu (macrogol/PEG là lựa chọn đầu tay theo ESPGHAN–NASPGHAN; lactulose là thay thế) dùng liên tục nhiều tháng, chỉnh liều để phân mềm như kem đánh răng.
  • Bước 3 — Tập thói quen: cho trẻ ngồi bô 5 phút sau bữa ăn 1–2 lần/ngày, chân có chỗ tì, khen khi trẻ ngồi chứ không chỉ khen khi đi được.

Ăn uống và vận động

  • Đủ nước theo tuổi; trẻ ăn dặm cần rau củ, trái cây có sorbitol tự nhiên như mận, lê, táo.
  • Không lạm dụng sữa bò quá 500 mL/ngày ở trẻ trên 1 tuổi — uống quá nhiều làm trẻ no, ăn ít chất xơ.
  • Vận động, chơi ngoài trời hàng ngày.
  • Xoa bụng, mật ong, hay thụt liên tục bằng mẹo dân gian không thay được điều trị duy trì.

Đưa bé đi khám ngay khi

  • Táo bón khởi phát trước 1 tháng tuổi, hoặc chậm tiêu phân su sau sinh trên 48 giờ
  • Bụng chướng, nôn ra dịch xanh, không trung tiện
  • Phân có máu, nứt hậu môn tái đi tái lại
  • Chậm tăng cân, chậm phát triển
  • Són phân ra quần thường xuyên, trẻ mất tự tin

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bú mẹ 5–7 ngày mới đi tiêu một lần có phải táo bón?

Không, nếu phân vẫn mềm, trẻ bú tốt, không đau, bụng mềm. Trẻ bú mẹ hoàn toàn từ khoảng 6 tuần tuổi có thể giãn cữ đi tiêu nhiều ngày do sữa mẹ hấp thu gần như hoàn toàn.

Dùng lactulose lâu có bị lệ thuộc, ruột lười không?

Nhuận tràng thẩm thấu như lactulose và macrogol không gây lệ thuộc như nhóm kích thích. Chúng chỉ giữ nước trong lòng ruột. Ngưng quá sớm mới là nguyên nhân hay tái phát.

Có cần chụp phim hay xét nghiệm không?

Táo bón chức năng chẩn đoán bằng hỏi bệnh và khám, không cần chụp bụng thường quy. Xét nghiệm chỉ đặt ra khi có dấu hiệu cảnh báo.

Sản phẩm liên quan tại nhà thuốc

Các mục dưới đây thuộc nhóm hoạt chất bài viết đề cập và hiện có tại Nhà thuốc Nhi đồng Hiếu Phúc. Dược sĩ tư vấn liều dùng theo cân nặng trước khi giao.

PEGINPOL 1 gói pha 70 ml nước uống dần · Macrogol (polyethylen glycol)14.000đ

Tài liệu tham khảo — Việt Nam

  1. Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp ở trẻ em (Quyết định 3312/QĐ-BYT ngày 07/8/2015).
  2. Bệnh viện Nhi đồng 1. Phác đồ điều trị Nhi khoa — Táo bón.
  3. Bộ Y tế. Dược thư Quốc gia Việt Nam — chuyên luận lactulose, macrogol.

Tài liệu tham khảo — Quốc tế

  1. Tabbers MM và cs. Evaluation and Treatment of Functional Constipation in Infants and Children: Evidence-Based Recommendations From ESPGHAN and NASPGHAN. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2014;58(2):258–274.
  2. NICE Clinical Guideline CG99. Constipation in children and young people: diagnosis and management.
  3. Hyams JS và cs. Functional Disorders: Children and Adolescents (Rome IV). Gastroenterology. 2016;150(6):1456–1468.
táo bón ở trẻ embé đi cầu khó khóctrẻ mấy ngày không đi ngoàilactulose cho béthuốc nhuận tràng cho trẻ

Bài viết cung cấp thông tin y khoa phổ thông, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Thuốc kê đơn nhắc tới trong bài chỉ để người đọc hiểu hướng điều trị, không phải lời mời sử dụng.

Sổ theo dõi của bé
Ghi bú, ăn, ngủ, đi tiêu mỗi ngày vài con số. Lần sau đi khám, ba mẹ đưa bác sĩ xem cả tuần chứ không chỉ hôm khám.
Mở trang của bé

Đọc thêm

Tiêu chảy cấp ở trẻ em: xử trí đúng trong 5 ngày đầu

Trẻ tiêu chảy cấp cần bù nước bằng oresol nồng độ thấp, bổ sung kẽm 14 ngày và ăn uống bình thường. Hướng dẫn theo Bộ Y tế, WHO và ESPGHAN.

Oresol cho trẻ: pha sai một lần là hại, pha đúng thì cứu được cả đợt bệnh

Cách pha oresol 245 đúng tỉ lệ, lượng uống theo cân nặng và mức mất nước, sai lầm thường gặp khi bù nước cho trẻ tiêu chảy hoặc nôn ói.

Bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy: liều, thời gian và vì sao phải đủ 14 ngày

Kẽm 10–20 mg/ngày trong 14 ngày rút ngắn đợt tiêu chảy và giảm tái phát. Cách chọn dạng bào chế, uống lúc nào và những hiểu lầm thường gặp.

Men vi sinh cho trẻ: chủng nào có bằng chứng, dùng lúc nào cho đáng tiền

Không phải men vi sinh nào cũng như nhau. Saccharomyces boulardii và Lactobacillus rhamnosus GG có bằng chứng trong tiêu chảy cấp và tiêu chảy do kháng sinh.