Khóc dạ đề (colic): trẻ khóc chiều tối và những gì thật sự giúp được
ThS.BS. Lê Chí Hiếu · Bác sĩ chuyên khoa Nhi — Khoa Tiêu hoá, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố
Cập nhật 06/09/2026
Colic là khóc dữ dội trên 3 giờ/ngày ở trẻ khoẻ mạnh dưới 4 tháng. Bài viết nêu bằng chứng về simethicon, men vi sinh và cách xoay xở cho cha mẹ.
Nhận diện
Colic được mô tả kinh điển theo quy tắc 3: khóc trên 3 giờ mỗi ngày, trên 3 ngày mỗi tuần, kéo dài trên 3 tuần, ở trẻ dưới 4 tháng khoẻ mạnh và tăng cân tốt. Cơn khóc thường vào chiều tối, trẻ đỏ mặt, co chân lên bụng, khó dỗ.
Đây không phải bệnh và cũng không phải lỗi của cha mẹ. Tình trạng đạt đỉnh khoảng 6 tuần tuổi và hầu hết tự hết trước 4 tháng.
Trước hết phải loại trừ nguyên nhân thật
- Đói, tã ướt, quá nóng hoặc quá lạnh
- Dị ứng đạm sữa bò: kèm nôn, tiêu máu, chàm nặng, chậm lên cân
- Trào ngược bệnh lý, nhiễm trùng tiểu, thoát vị bẹn nghẹt, sợi tóc quấn ngón
- Trẻ khóc đột ngột khác thường kèm sốt, bỏ bú, li bì — đây là cấp cứu, không phải colic
Bằng chứng của các biện pháp hay dùng
| Biện pháp | Bằng chứng |
|---|---|
| Simethicon | Tổng quan Cochrane không thấy hơn giả dược; an toàn, không hấp thu, nhiều gia đình vẫn dùng thử |
| L. reuteri DSM 17938 | Có lợi ở trẻ BÚ MẸ hoàn toàn trong vài nghiên cứu; ở trẻ bú sữa công thức không rõ |
| Loại đạm sữa bò khỏi chế độ ăn của mẹ | Chỉ đặt ra khi nghi dị ứng đạm sữa bò, cần bác sĩ hướng dẫn và có thử lại |
| Trà thảo dược, mật ong, men tiêu hoá | Không có bằng chứng; mật ong CHỐNG CHỈ ĐỊNH dưới 1 tuổi |
Cái giúp được nhiều nhất: giữ cha mẹ không kiệt sức
- Quấn khăn, bế áp da, đung đưa nhẹ, tiếng ồn trắng, đưa trẻ ra chỗ thoáng.
- Thay phiên người dỗ; khi thấy mình quá căng thì đặt trẻ nằm nơi an toàn và ra ngoài vài phút.
- TUYỆT ĐỐI không rung lắc trẻ — hội chứng rung lắc gây tổn thương não vĩnh viễn.
- Nói với bác sĩ nếu người chăm sóc có dấu hiệu trầm cảm sau sinh; đây là phần điều trị chứ không phải chuyện riêng.
Đưa bé đi khám ngay khi
- Sốt ở trẻ dưới 3 tháng
- Bỏ bú, li bì, khóc thét bất thường không dỗ được
- Nôn dịch xanh, tiêu ra máu, bụng chướng
- Chậm tăng cân
- Người chăm sóc quá kiệt sức, có ý nghĩ làm đau bản thân hoặc trẻ
Câu hỏi thường gặp
Trẻ khóc do đầy hơi, có nên xoa dầu vào bụng?
Xoa nhẹ ấm bụng có thể trấn an trẻ, nhưng không dùng dầu gió, dầu tràm nồng độ cao cho trẻ nhũ nhi vì gây kích ứng da và có thể ức chế hô hấp khi hít phải.
Có cần đổi sữa khi bé khóc nhiều?
Đổi sữa liên tục thường không giải quyết được và làm rối loạn tiêu hoá thêm. Chỉ đổi khi bác sĩ nghi dị ứng đạm sữa bò, và khi đó là sữa thuỷ phân tích cực chứ không phải sữa 'mát' thông thường.
Tài liệu tham khảo — Việt Nam
- Bệnh viện Nhi đồng 1. Phác đồ điều trị Nhi khoa — Trẻ khóc nhiều.
- Bộ Y tế. Dược thư Quốc gia Việt Nam — chuyên luận simethicon.
Tài liệu tham khảo — Quốc tế
- Biagioli E và cs. Pain-relieving agents for infantile colic. Cochrane Database Syst Rev. 2016;9:CD009999.
- Sung V và cs. Lactobacillus reuteri to Treat Infant Colic: A Meta-analysis. Pediatrics. 2018;141(1).
- Zeevenhooven J, Koppen IJN, Benninga MA. The New Rome IV Criteria for Functional Gastrointestinal Disorders in Infants and Toddlers. Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr. 2017;20(1):1–13.
Bài viết cung cấp thông tin y khoa phổ thông, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Thuốc kê đơn nhắc tới trong bài chỉ để người đọc hiểu hướng điều trị, không phải lời mời sử dụng.
Đọc thêm
Tiêu chảy cấp ở trẻ em: xử trí đúng trong 5 ngày đầu
Trẻ tiêu chảy cấp cần bù nước bằng oresol nồng độ thấp, bổ sung kẽm 14 ngày và ăn uống bình thường. Hướng dẫn theo Bộ Y tế, WHO và ESPGHAN.
Oresol cho trẻ: pha sai một lần là hại, pha đúng thì cứu được cả đợt bệnh
Cách pha oresol 245 đúng tỉ lệ, lượng uống theo cân nặng và mức mất nước, sai lầm thường gặp khi bù nước cho trẻ tiêu chảy hoặc nôn ói.
Bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy: liều, thời gian và vì sao phải đủ 14 ngày
Kẽm 10–20 mg/ngày trong 14 ngày rút ngắn đợt tiêu chảy và giảm tái phát. Cách chọn dạng bào chế, uống lúc nào và những hiểu lầm thường gặp.
Men vi sinh cho trẻ: chủng nào có bằng chứng, dùng lúc nào cho đáng tiền
Không phải men vi sinh nào cũng như nhau. Saccharomyces boulardii và Lactobacillus rhamnosus GG có bằng chứng trong tiêu chảy cấp và tiêu chảy do kháng sinh.