Bơm hậu môn glycerol cho trẻ: dùng khi nào và khi nào là lạm dụng
ThS.BS. Lê Chí Hiếu · Bác sĩ chuyên khoa Nhi — Khoa Tiêu hoá, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố
Cập nhật 06/09/2026
Glycerol bơm hậu môn giúp tháo khối phân cứng ở trực tràng, tác dụng trong 15–30 phút. Đây là biện pháp tình thế, không thay được điều trị duy trì táo bón.
Cơ chế và giới hạn
Glycerol bơm vào trực tràng hút nước vào lòng ruột và kích thích nhẹ thành trực tràng, làm mềm khối phân đang chặn ở đoạn cuối. Thuốc chỉ tác động đoạn trực tràng — không xử lý được phân ứ ở đại tràng phía trên.
Vì vậy bơm hậu môn hợp lý khi trẻ đã có phân cứng nằm sẵn ở cửa và rặn không ra. Nó không phải cách điều trị táo bón, càng không phải việc làm hằng ngày.
Cách dùng
- Cho trẻ nằm nghiêng trái, gối co lên bụng.
- Bôi trơn đầu ống bằng chính dung dịch trong ống, đưa nhẹ nhàng, không cố đẩy khi vướng.
- Bóp hết ống rồi rút ra trong lúc vẫn giữ bóp, khép mông trẻ 2–3 phút.
- Thường đi tiêu trong 15–30 phút. Không lặp lại quá 1 lần/ngày và không dùng nhiều ngày liên tiếp mà chưa hỏi bác sĩ.
Vì sao không nên dùng thường xuyên
Bơm hậu môn lặp lại làm trẻ đau, sợ đi tiêu và nín giữ nhiều hơn — đúng cái vòng xoắn cần phá. Trẻ cần thuốc nhuận tràng thẩm thấu uống hàng ngày để phân luôn mềm, khi đó nhu cầu bơm sẽ tự hết.
Ở trẻ sơ sinh, việc kích thích hậu môn bằng nhiệt kế hay tăm bông cũng vậy: có thể làm một lần khi bí, nhưng lặp lại thì làm trẻ mất phản xạ rặn tự nhiên.
Đưa bé đi khám ngay khi
- Bụng chướng, nôn, không trung tiện
- Bơm rồi vẫn không ra phân và trẻ đau bụng nhiều
- Chảy máu hậu môn nhiều hơn vài giọt
- Trẻ dưới 1 tháng tuổi táo bón
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh rặn đỏ mặt, gồng người có phải táo bón?
Thường không. Đó là hiện tượng khó tống phân ở trẻ nhũ nhi: trẻ chưa phối hợp được rặn và giãn cơ thắt, phân ra vẫn mềm. Việc cần làm là chờ và trấn an, không phải bơm hậu môn.
Có thể dùng mật ong hoặc xà phòng thay ống bơm không?
Không. Mật ong không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi vì nguy cơ ngộ độc botulinum; xà phòng gây bỏng rát niêm mạc trực tràng.
Sản phẩm liên quan tại nhà thuốc
Các mục dưới đây thuộc nhóm hoạt chất bài viết đề cập và hiện có tại Nhà thuốc Nhi đồng Hiếu Phúc. Dược sĩ tư vấn liều dùng theo cân nặng trước khi giao.
Tài liệu tham khảo — Việt Nam
- Bộ Y tế. Dược thư Quốc gia Việt Nam — chuyên luận glycerol dùng đường trực tràng.
- Bệnh viện Nhi đồng 1. Phác đồ điều trị Nhi khoa — Táo bón.
Tài liệu tham khảo — Quốc tế
- Tabbers MM và cs. ESPGHAN/NASPGHAN Evidence-Based Recommendations for Functional Constipation. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2014;58(2):258–274.
- NICE Clinical Guideline CG99. Constipation in children and young people.
Bài viết cung cấp thông tin y khoa phổ thông, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Thuốc kê đơn nhắc tới trong bài chỉ để người đọc hiểu hướng điều trị, không phải lời mời sử dụng.
Đọc thêm
Tiêu chảy cấp ở trẻ em: xử trí đúng trong 5 ngày đầu
Trẻ tiêu chảy cấp cần bù nước bằng oresol nồng độ thấp, bổ sung kẽm 14 ngày và ăn uống bình thường. Hướng dẫn theo Bộ Y tế, WHO và ESPGHAN.
Oresol cho trẻ: pha sai một lần là hại, pha đúng thì cứu được cả đợt bệnh
Cách pha oresol 245 đúng tỉ lệ, lượng uống theo cân nặng và mức mất nước, sai lầm thường gặp khi bù nước cho trẻ tiêu chảy hoặc nôn ói.
Bổ sung kẽm cho trẻ tiêu chảy: liều, thời gian và vì sao phải đủ 14 ngày
Kẽm 10–20 mg/ngày trong 14 ngày rút ngắn đợt tiêu chảy và giảm tái phát. Cách chọn dạng bào chế, uống lúc nào và những hiểu lầm thường gặp.
Men vi sinh cho trẻ: chủng nào có bằng chứng, dùng lúc nào cho đáng tiền
Không phải men vi sinh nào cũng như nhau. Saccharomyces boulardii và Lactobacillus rhamnosus GG có bằng chứng trong tiêu chảy cấp và tiêu chảy do kháng sinh.